Ο Μοχάμεντ Σαλάχ στην Τραμπζονσπόρ, ο Ρομέλου Λουκάκου, ο Μέισον Γκρίνγουντ και ο Νέιθαν Άκε στη Φενερμπαχτσέ, ο Λεάντρο Τροσάρ στην Μπεσίκτας και ο Ραφαέλ Λεάο -εσχάτως- στη Γαλατασαράι.
Είναι μόνο μερικοί από τους παίκτες που έφυγαν από τα μεγάλα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα σε αυτή τη μεταγραφική περίοδο για να παίξουν στην Τουρκία.
Ένα πρωτάθλημα αποτελεί ελκυστικό προορισμό για μεγάλους παίκτες στην Ευρώπη.
Αν και αυτό το είδος…μετακίνησης δεν είναι καινούργιο στη χώρα , οι ισχυρές επενδύσεις, οι καθαροί μισθοί των παικτών και η υποτίμηση του τοπικού νομίσματος εξηγούν τις κινήσεις των ομάδων κατά τη μεταγραφική περίοδο.
Η Τραμπζονσπόρ, μια ομάδα εκτός της μεγαλύτερης πόλης της χώρας, της Κωνσταντινούπολης, και όχι μέλος της πιο παραδοσιακής τριάδας στο τουρκικό ποδόσφαιρο, η οποία μετά τον Σαλάχ απέκτησε και τον Φαμπίνιο, ο οποίος ήταν στη Σαουδική Αραβία και έπαιξε στο Παγκόσμιο Κύπελλο για τη Βραζιλία, κατάφερε να…πείσει τον Αιγύπτιο σούπερ σταρ που έφυγε από την Λίβερπουλ με μισθό 17 εκατομμυρίων ευρώ ανά σεζόν και μπόνους υπογραφής 7 εκατομμυρίων ευρώ, συν το 20% των εσόδων που προέκυψαν από την πώληση αδειοδοτημένων προϊόντων που συνδέονται με τον παίκτη.
Ο τελευταίος μεγάλος παίκτης που αναστάτωσε την τουρκική αγορά ήταν ο Πορτογάλος επιθετικός Ραφαέλ Λεάο, τον οποίο ανακοίνωσε χθες (30/8) η Γαλατασαράι σε μια συμφωνία 38 εκατομμυρίων ευρώ με τη Μίλαν και καθαρό μισθό 10 εκατομμυρίων ευρώ ανά σεζόν.
Πέρα από τα όρια του γηπέδου
Οι μεταγραφές παικτών υψηλού προφίλ ξεπερνούν τα όρια του γηπέδου, όπως αναφέρει σε σχετική ανάλυση η εφημερίδα της Βραζιλίας O’ Globo: προσελκύουν προβολή, ενθουσιάζουν τους οπαδούς, τονώνουν την καταναλωτική αγορά και ενισχύουν ακόμη και την τοπική οικονομία.
Αλλά για να συμβεί αυτό, πρέπει να ξοδέψεις χρήματα, κάτι που φαίνεται ότι δεν αποτελεί πρόβλημα στην Τουρκία. Την περασμένη σεζόν, για παράδειγμα, το τουρκικό πρωτάθλημα είχε την τρίτη υψηλότερη δαπάνη για μεταγραφές στον κόσμο, πίσω μόνο από την Αγγλία και τη Σαουδική Αραβία, φέρνοντας παίκτες όπως ο επιθετικός Οσιμέν (Γαλατασαράι, η οποία απέκτησε επίσης τους Γκουντογκάν και Λερόι Σανέ με ελεύθερες μεταγραφές), ο τερματοφύλακας Έντερσον και ο μέσος Ασένσιο (και οι δύο από τη Φενερμπαχτσέ).
Σε άλλες περιπτώσεις, η Τουρκία έχει υπογράψει με παίκτες όπως ο Μεσούτ Οζίλ το 2021, ο Ντιντιέ Ντρογκμπά το 2013 και ο Βραζιλιάνος Άλεξ, ο οποίος έγινε είδωλο στη Φενερμπαχτσέ μεταξύ 2004 και 2012.
Είναι οι τουρκικές ομάδες πλούσιες;
Σύμφωνα με τον Ιρλάν Σιμόες, ερευνητή στο Εργαστήριο Μέσων Ενημέρωσης και Αθλητικών Σπουδών (Leme/Uerj) και ιδρυτή του Κοινωνικού Παρατηρητηρίου Ποδοσφαίρου (Uerj), οι τουρκικές ομάδες συχνά λαμβάνουν σημαντικές επενδύσεις από χορηγούς και άλλους, οι οποίοι καταλήγουν να τις χρησιμοποιούν για πολιτικούς σκοπούς. Το τουρκικό πρωτάθλημα έχει επίσης ισχυρή αγοραστική δύναμη και, με μια μεγάλη καταναλωτική αγορά και έντονα αφοσιωμένες βάσεις φιλάθλων, παράγει σημαντικά έσοδα, όπως από τηλεοπτικά δικαιώματα και χορηγίες.
Το σχέδιο-επιχείρηση…
Ο Τιάγκο Φρέιτας υπεύθυνος της Roc Nation Sports στη Βραζιλία – μιας αμερικανικής εταιρείας ψυχαγωγίας, που διευθύνεται από τον τραγουδιστή Jay-Z και διαχειρίζεται τις καριέρες εκατοντάδων αθλητών – τονίζει ότι η Τουρκία έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει τους κορυφαίους αστέρες του ποδοσφαίρου στον κόσμο ως επιχειρήσεις.
Και εδώ είναι ένα σημαντικό σημείο: οι μισθοί καταβάλλονται καθαρά, με τους φόρους να καλύπτονται από τους συλλόγους. Έτσι, ο Σαλάχ ουσιαστικά λαμβάνει 50% περισσότερα από ό,τι στο τελευταίο του συμβόλαιο με τη Λίβερπουλ, σύμφωνα με την εφημερίδα The Guardian – καθώς έφτασε χωρίς μεταγραφικό τέλος, η Τραμζονσπόρ μπόρεσε να διαθέσει τα χρήματα για τους μισθούς του. Επομένως, για να προσφέρουν στον παίκτη τον ίδιο καθαρό μισθό, οι ομάδες σε άλλες χώρες πρέπει να επενδύσουν σημαντικά περισσότερο.
«Ακριβώς όπως οι κυβερνήσεις παρέχουν κίνητρα στις βιομηχανίες για να εγκατασταθούν στις χώρες τους, μειώνοντας τους φόρους, οι Τούρκοι έχουν αρχίσει να αντιμετωπίζουν τους παίκτες ως δημιουργούς προσοχής και νέων επιχειρήσεων.
Με φορολογική επιβάρυνση ισοδύναμη με το ένα τρίτο αυτής των κύριων ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων, στο τέλος κάθε μήνα, οι γαλλικοί, οι ισπανικοί, ακόμη και οι πορτογαλικοί σύλλογοι πρέπει να ξοδεύουν πολύ περισσότερα για να προσφέρουν σε έναν παίκτη τον ίδιο καθαρό μισθό. Όλοι οι παίκτες στον κόσμο είναι τουλάχιστον τριάντα τοις εκατό πιο ακριβοί σε άλλα σχετικά ευρωπαϊκά πρωταθλήματα»εξήγησε ο Τιάγκο Φρέιτας.
Σε αυτές τις φορολογικές διαφορές προστίθεται το γεγονός ότι η λίρα (τουρκικό νόμισμα) έχει υποτιμηθεί υπερβολικά έναντι του ευρώ την τελευταία δεκαετία .
Η Φενερμπαχτσέ, με τη σειρά της, υπέγραψε τους Μέισον Γκρίνγουντ για 39 εκατομμύρια ευρώ, τον Νέιθαν Ακρ για περίπου 8 εκατομμύρια ευρώ και τον Ρομέλου Λουκάκου για 6 εκατομμύρια ευρώ, ενισχύσεις που εντάσσονται σε μια ομάδα με τους Καντέ, Έντερσον και Ασένσιο, παίκτες που έχτισαν την καριέρα τους στις κύριες σκηνές της Ευρώπης.
Στην Ευρώπη
Στην πρώτη μεγάλη πρόκληση της σεζόν, η ομάδα απέκλεισε τη Λιόν στα playoffs του Champions League με νίκη εκτός έδρας, εξασφαλίζοντας μια θέση στη League phase της κορυφαίας ευρωπαϊκής διοργάνωσης, ενώ η Γαλατασαράι θα αγωνιστεί επίσης στο τουρνουά. Η Μπεσίκτας εξασφάλισε τη θέση της στο Europa League, ενώ η Τραμπζονσπόρ συντρίφθηκε με 4-0 από τη Φερεντσβάρος στα playoffs και υποβιβάστηκε στην Conference League.
Το πρόβλημα με τους ξένους παίκτες
Αυτό το «κύμα» μεταγραφών, ωστόσο, δημιουργεί ένα πρόβλημα που πρέπει να διαχειριστούν οι ομάδες: τον αριθμό των ξένων παικτών. Το τουρκικό πρωτάθλημα έχει όριο 14 ξένων παικτών που μπορούν να εγγραφούν ανά αγώνα, με δέκα να μην έχουν περιορισμό ηλικίας και τέσσερις να έχουν γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2004 ή μετά (περίπου 22 ετών). Εξαιτίας αυτού, ο Βραζιλιάνος Άντερσον Ταλίσκα, για παράδειγμα, έμεινε εκτός αγώνα της Φενερμπαχτσέ εναντίον της Κόνιασπορ στις 22. Στον επόμενο αγώνα, εναντίον της Λιόν στα πλέι οφ του Champions League, η αρχική ενδεκάδα είχε δέκα ξένους παίκτες. Ο μόνος Τούρκος μεταξύ των αρχικών ενδεκάδων ήταν ο επιθετικός Αϊντίν. Η ομάδα της Φενερμπαχτσέ έχει συνολικά 20 ξένους παίκτες.
Ατελείωτα Χρέη
Παρά την ισχυρή επενδυτική δύναμη και τις μεταγραφές υψηλού προφίλ, οι τουρκικές ομάδες παλεύουν με μεγάλα χρέη. Με άλλα λόγια, ξοδεύουν πολύ περισσότερα από όσα κερδίζουν. Για να προσπαθήσουν να μειώσουν τις απώλειες, ορισμένοι σύλλογοι επιλέγουν να πουλήσουν περιουσιακά στοιχεία. Η Γαλατασαράι, για παράδειγμα, πούλησε το προπονητικό της κέντρο το 2023 στον δήμο της Κωνσταντινούπολης για περίπου 480 εκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την Telegraph. Ακόμα κι έτσι, υπόκεινται στους κανόνες Financial Fair Play της UEFA, οι οποίοι, εν ολίγοις, προσπαθούν να αποτρέψουν τους συλλόγους από το να ξοδεύουν περισσότερα από όσα κερδίζουν.
Σε τουρκικούς συλλόγους έχουν ήδη επιβληθεί πρόστιμα και τιμωρηθεί για μη συμμόρφωση με τους κανονισμούς του Financial Fair Play, αλλά οι τιμωρίες δεν είναι αρκετά αυστηρές για την εφαρμογή οριστικών πολιτικών.
«Το πολιτικό βάρος του να αναγκάζονται μεγάλοι σύλλογοι, μάρκες που κινητοποιούν δεκάδες εκατομμύρια, να εγκαταλείψουν την ανταγωνιστικότητά τους είναι τεράστιο και λίγοι είναι πρόθυμοι να επωμιστούν αυτό το βάρος», εξήγησε ο Τιάγκ Φρέιτας.
Έτσι κι αλλιώς φαίνεται ότι οι τουρκικοί σύλλογοι αποτελούν μέρος σεναρίου που τους επιτρέπει να είναι επιθετικοί στην αγορά παικτών, ακόμη και χωρίς απαραίτητα να έχουν μια πιο υγιή οικονομική δομή από τα μεγάλα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα.
